Katalog stron FORUM - e-Kartki - wyślij! Download

     » Ustrój, władza, partie
     » Literatura
         » Poezja Hiszpańska
         » Historia Literatury
         » Biografie
     » Historia
         » Dla dociekliwych
         » Madryt
         » Błogosławieni i święci
         » Prezentacje
     » Architektura
     » Muzyka
     » Film
     » Malarstwo
     » Zwyczaje i święta
     » Powiedzenia i przysłowia
     » Dane statystyczne
     » Budownictwo
     » Rolnictwo


192.162.146.131 :: Kompendium
sábado, 20 de julio, 2019
Casia, Severa, Librada
    Poezja Hiszpańska

Cantigas de Santa María del rey Alfonso X el Sabío
Pieśni maryjne króla Alfonsa X Mądrego

tłumaczenie i komentarz: Zuzanna Jakubowska

Król Kastylii Alfons X zwany Mądrym panował w latach 1252-1284. Za jego rządów nastąpił wielki rozwój nauki i literatury; ośrodki tlumaczeniowe i badawcze rozpowszechniały dorobek kultury klasycznej i orientalnej, tworzono prawa, pisano poezje. We dworze króla powstał między innymi słynny cykl około czterystu pieśni maryjnych, z których część wyszła spod pióra samego monarchy. Już wtedy skomponowano do nich muzykę i dobrano instrumenty, a dziś zespoły specjalizujące się w muzyce dawnej odtwarzają średniowieczne brzmienie, które chwyta za serce także obecnie. Oto kilka przykładów cantigas.

MADRE DE DEUS (12)

Esta XII. e ele como Santa Maria rogue por nós
a seo Fillo eno dia do juyzio.
 
Madre de Deus, ora por nos teu Fill’ essa ora.
 
U verrá na carne que quis filiar de ty, Madre,
joyga-lo mundo cono poder de seu Padre.
 
E en aquel dia, quand’ ele for mais irado,
fais-lle tu emente com’ en ti foi enserrado.
 
U verás dos santos as compannas espantadas,
mostra-ll’ as tas tetas santas que ouv’ el mamadas.
 
U ao juyzio todos, per com’ e escrito,
verrán, di-lli como con el fugisti a Egito.
 
U leixarán todos os viços e as requezas,
di-lle que sufriste con ele multas pobrezas.
 
U queimará fugo serras e vales e montes,
di com’ en Egipto non achaste aguas nen fontes.
 
U verás os angeos estar ant’ ele tremendo,
di-lle quantas vezes o tu andaste ascondendo.
 
U dirán as tronpas: “Mortos, levade-vos logo”,
di-lle u o perdiste que ta cuita non foy jogo.
 
U será o ayre de fog’ e de suffr’ aceso,
di-ll’ a mui gran coita que ouviste pois foi preso.
 
Que polos teus rogos nos lev’ ao parayso
seu, u alegria ajamos por senpr e riso. 


MADRE DE DEUS (12)

O tym, jak Maryja oręduje za nami u swego Syna w dzień sądu.
 
Matko Boża, módl się za nas do Syna w tej godzinie.
 
On zszedł na świat; ze swej woli narodził się z Ciebie,
by nas sądzić mocą, którą dał mu Ojciec w niebie.
 
I dnia tego, gdy rozsroży się gniew Jego święty,
ostudź Go, bo kiedyś w Twoim wnętrzu był zamknięty.
 
A gdy ujrzysz, że aniołów trwoży Jego siła,
pokaż mu pierś swoją świętą, która go karmiła.
 
A gdy wszyscy na sąd przyjdą, jak jest napisane,
o ucieczce do Egiptu niech ma powiedziane.
 
A gdy zrzekną się swych przywar i swego majątku,
powiedz Mu, jak cierpieliście biedę od początku.
 
A gdy ogień trawić będzie jary i wzniesienia,
powiedz, jak w Egipcie brakło rzeki czy strumienia.
 
A gdy przed Nim armia świętych z lęku będzie drżała,
powiedz, Matko, ile razy schronienia-ś szukała.
 
A gdy trąby poczną wołać, by umarli wstali,
powiedz, jak po Jego śmierci żal Ci serce palił.
 
A gdy niebo się rozświetli siarką i płomieniem,
powiedz, jakżeś się martwiła Jego uwięzieniem.
 
I niech przez Twe wstawiennictwo weźmie nas do raju,
gdzie nas radość i szczęśliwość wieczyste czekają.



SANTA MARIA, STRELA DO DIA (100)

Santa Maria,
Strela do dia,
mostra-nos via
pera Deus e nos guia.

Ca veer faze-los errados
que perder foran per pecados
entender de que mui culpados
son; mais per ti son perdõados
da ousadia
que lles fazia
fazer folia
mais que non deveria
Santa Maria…
 
Amostrar-nos deves carreira
por gãar en toda maneira
a sen par luz e verdadeira
que tu dar-nos podes senlleira;
ca Deus a ti a
outorgaria
e a querria
por ti dar e daria.
Santa Maria…

Guiar ben nos pod' o teu siso
mais ca ren pera Parayso
u Deus ten senpre goy' e riso
pora quen en el creer quiso;
e prazer-m-ia
se te prazia
que foss' a mia
alm' en tal compannia.
Santa Maria…


SANTA MARIA, STRELA DO DIA (100)

Najświętsza Panno
Gwiazdo zaranna
pokaż, gdzie droga
co wiedzie nas do Boga.
 
Bo ty jesteś światłem zabłąkanych
w więzy grzechu silnie zamotanych
ogrom winy będzie zrozumiany
dzięki Twej litości darowany
w swojej miłości
wróć im wolności
od czczej próżności
do Bożej znów miłości.
Najświętsza Panno…
 
Chcemy żebyś drogę nam wskazała
co nas zaprowadzi tam gdzie chwała
tam gdzie światłość jedyna wspaniała
którą przynieść tylko Tyś umiała
Bo tak się staje
że Bóg przyznaje
światłości zdroje
chce Ci je dać i daje
Najświętsza Panno…

Mądrość twa zawiedzie nas do Raju
gdzie wesołość, radość nie ustają
gdzie Bóg z aniołami wraz czekają
na tych którzy z serca im ufają
zgódź się w litości
bym w Twej bliskości
pełen miłości
mógł zaznać szczęśliwości
Najświętsza Panno…



ESCUDERO CAUTIVO (227)
 
Esta é como Santa Maria livrou un escudeiro
que iazia en cativo da prijon en que o tijan.
 
Quen aos pecadores guia e aduz a salvaçon
ben pode guiar os presos, poilos saca de príjon.
 
Esta é Santa Maria, Madre do Rei de vertude,
que fez un mui gran miragre que creo, se Deus m’aiude,
e que sacou un cativo de prijon e deu saude,
a que muito mal fezeran os mouros por ssa razon.
Quen aos pecadores…
 
Este foi un escuedeiro de Quintanela d’ Osonna
que ya a Vila-Sirga cada ano sen vergonna
teer a festa d’ agosto; mas pois foi por sa besonna
a Sevilla e na guerra, caeu en cativo enton.
 
E gran coita iazendo, cada noit´e cada dia
mui dc coraçon rogava a Virgen Santa Maria
de Vila-Sirga, u ele ya sempr’ en romaria,
que o tirass’ de cativo sen dano e sen lijon.
E el aquesto fazendo, chegou d’ agosto a festa
da Virgen mui groriosa que aos coitados presta,
e el nenbrou-ss’ end’ e logo chorou, baixando a testa.
E os mouros que o viron preguntarono enton
 
Por que sija tan trist’ e tan muit’ e assi chorava.
E el respondeu-lles logo de como xe lle nenbrava
da gran festa que fazian na terra u el morava
e tal dia, e porende quebrava-II’ o coraçon.
Quen aos pecadores…
 
Quand’ oyu esto seo dono, fui tan brav’ e tan irado
que logo a un seo mouro o fez açoutar privado,
que lle deu d’ açoutes tantos que non ficou no costado
neno corpo coiro são ata eno vargallon
Quen aos pecadores…
 
Pois mando-o en un carcer deitar fond’ e teevroso;
mas el rogou aa Vigen, Madre do Rei grorioso,
que dele s’ amerceasse, ca por ela tan astroso
o fezera a açoutes os mouros, e por al non.
Quen aos pecadores…
 
E el aquesto dizendo, pareceu-ll’ a Groriosa
que alumeou o carcer, tan muito veo fremosa,
e disse-ll’: “Oy ta coita e non fui muy vagarosa
en vijr pera librar-te daquesta persseguçon.”
Quen aos pecadores…
 
E quando ll’ est’ ouve ditto, logo ss’ os ferros partiron
e caeu-ll’ a meadade deles, que o non oyron;
e passou perant’ os mouros e viu-os, mas non o viron
que estavan assuados por fazer ssa oraçon.
Quen aos pecadores…
 
E pois deles foi partido, fillou en seu col’ agya
a meadade dos ferros que ena perna tija,
e a Vila-Sirga logo, a cas da Santa Reya,
os aduss’ en testimoya, que e preto de Carron.
 
E entrou pela eigreia, dano mui grandes braados,
dizend’: “Esto fez a Virgen que acorr’ aos coitados.”
E pois que contou seu feito a quantos y viu juntados,
loaron Santa María, chorando con devoçon.
Quen aos pecadores…


ESCUDERO CAUTIVO (227)

O tym, jak Maryja ocaliła giermka, który dostał się do niewoli.
 
Kto grzesznikom dopomaga i ich wiedzie do zbawienia,
dopomoże i jeńcowi, by wyzwolić go z więzienia.
 
Tak, to Panna Przenajświętsza, Matka Króla Najwyższego
dokonała tego cudu, wierzę: cudu prawdziwego,
gdy człowieka ocaliła, do niewoli pojmanego,
który z Maurów rąk wycierpiał wiele szkody oraz zła.
Kto grzesznikom…
 
Z Quintanilla de Osoña giermek był to; on corocznie
w sierpniu na Zielone Świątki w Villasirga gnał niezwłocznie,
lecz wojenny obowiązek do Sewilli go widocznie
wezwał – i pojmany został giermek właśnie tego dnia.
 
Rozpaczając w swej niedoli, dnia każdego, każdej nocy
Matkę Boską z Villasirga wołał, łaknąc jej pomocy;
że zaś do Niej pielgrzymował, pragnął, by go z tej niemocy
wyzwoliła, oszczędzając mu cierpienia oraz krwi.
Gdy tak prosił, dni mijały, nadszedł sierpień i dzień święta
Panny sławnej, co o losie nieszczęśników wszak pamięta.
Giermek wspomniał na swą Panią, płacze, głowa w dół przygięta,
a Maurowie, gdy to widzą, zapytują, czemuż-li
 
Tak jest smutny niepomiernie, czemu łzami twarz zroszona,
więc im mówi, że wspomina wielkie święto w jego stronach,
a że dusza razem z ciałem jego tu jest uwięziona,
pójść na święto nie jest w mocy i mu serce pęka w pół.
Kto grzesznikom…
 
Gdy usłyszał to pan jego, w wielkim gniewie oraz złości
kazał Maurom, by chłostali nieszczęśnika bez litości,
tęgi bat mu porachował co do jednej wszystkie kości,
tak, że w całym swoim ciele straszny ból od razów czuł.
Kto grzesznikom…
 
Wnet do lochów go wtrącono i trzymano tam w ciemnicy,
lecz on błagał zmiłowania świętej Panny i Dziewicy,
by się nad nim zlitowała, by nie wołał po próżnicy,
bo to dla Niej znosił tyle, że już braknie w gardle słów.
Kto grzesznikom…
 
I gdy tylko to powiedział, Maria mu się objawiła,
która cudną swą urodą mroki lochu rozświetliła,
rzekąc: „Skargi usłyszałam i żem tu wnet pośpieszyła,
by wyzwolić cię od cierpień i swobodę wrócić znów.”
Kto grzesznikom…
 
Ledwo słowa te wyrzekła, roztrzaskały się łańcuchy
i upadły pośród Maurów, z których każdy niby głuchy;
przeszedł giermek, lecz oślepli jakby też na jego ruchy,
pogrążeni bowiem byli w swoich modłów mroczny czar.
Kto grzesznikom…
 
I gdy tylko się oddalił, wraz zarzucił na ramiona
część łańcucha, w którym była jego noga uwięziona
i ku Villasirga ruszył, która leży pod Carriónem,
by Najświętszej Pani zanieść tenże łańcuch jako dar.
 
A gdy dotarł do kościoła, wszedł, wołając wniebogłosy:
„Panią, co w potrzebie broni, chwalcie wszyscy pod niebiosy!”
Po czym prędko opowiedział zgromadzonym swoje losy;
z płaczem jęli sławić Marię, czując w sercach wiary żar.
Kto grzesznikom…



BEN GUARDA SANTA MARIA (257)
 
Como Santa Maria guardou sas relicas que se non 
danassen entr' outras, muitas que se danaron.
 
Ben guarda Santa Maria pola sa vertude
sas relicas per que muitos receben saude.
 
Desto direi un miragre grand' a maravilla,
que al Rey Don Affonsso avo.
En Sevilla
foi guardar relicas da Madre de Deus e Filla
e de santos; e direi com', e Deus y m' ajude.
Ben guarda…

As relicas eran muitas de Santa Maria
e de santos e de santas, por que Deus fazia
miragres; e el Rei ensserró-as aquel dia
e foi-ss' end', e nonas mandou catar amyude.
Ben guarda…
 
Foi-ss' el Rey pera Castela u morou dez anos;
e pois vo a Sevilla, achou grandes danos
nas relicas, pero siian envoltas en panos;
mas a Virgen preciosa ao seu recude.
Ben guarda…
 
Toda-las outras relicas achou mal danadas
e as arcas en que seyan mal desbaratadas;
mais as de Santa Maria eran ben guardadas,
ca o dano das sas cousas mui ben se sacude.
Ben guarda…
 
Quand' aquesto viu el Rey Don Affonsso, loores
deu grandes a Jhesu-Cristo, Sennor dos sennores;
e ouve des i da Virgen tan grandes amores,
que cuido que o coraçon nunca ende mude.
Ben guarda…


BEN GUARDA SANTA MARIA (257)

Jak Maryja ochroniła swe relikwie, by ich nie zniszczono,
wśród wielu innych, które uległy zniszczeniu.
 
Chroń dobrze, święta Maryjo, przez moc wielką Twoją
twe relikwie, dzięki którym wszyscy wnet zdrowieją.
 
O tym wam opowiem rychło, jeśli Pan pomoże,
jak król Alfons chciał relikwie w sewilskim klasztorze
trzymać: świętych niewiast, mężów oraz Matki Bożej,
i jak z tymi relikwiami były wielkie cuda.
Chroń dobrze…
 
W tym relikwii przenajświętszej Panny było wiele
oraz świętych; Pan uwzględnił je w swych cudów dziele.
Alfons o to, by je chronić, troszczył się niewiele,
kazał zamknąć je we skrzyniach i się w podróż udał.
Chroń dobrze…
 
Alfons dziesięć lat przebywał na ziemiach Kastylii;
szkody wielkie zastał, kiedy wrócił do Sewilli,
wśród relikwii; król zmartwiony, czoło smutne chyli,
lecz Dziewica nad tym, co jej, umie dobrze czuwać.
Chroń dobrze…
 
Wszystkie cne relikwie znalazł bardzo uszkodzone,
skrzynie, w których spoczywały, były poniszczone,
lecz te Panny Przenajświętszej zastał ocalone,
bo Maryja umie od swych rzeczy zło odsuwać.
Chroń dobrze…
 
Kiedy spostrzegł się król Alfons, świadom cudu tego,
jął wychwalać Jezu Chrysta, Pana najwyższego,
a Maryję tak ukochał w głębi serca swego,
że poprzysiągł ją do końca swoich dni miłować.
Chroń dobrze…
 

SANTA MARÍA, VALED’, AI SEÑOR (279)

Esta trata de cómo el Rey pidió a Santa María la gracia de que lo curase 
de una gran enfermedad que padecía; y Ella, como señora poderosa que es, lo sano.


Santa Maria, valed', ai Sennor, 
e acorred' a vosso trobador, 
          que mal le vai.
A tan gran mal e a tan gran door,
Santa Maria, valed', ai Sennor,
como soffr' este vosso loador;
Santa Maria, valed', ai Sennor,
e sã' é ja, se vos en prazer for,
          do que diz «ai».
Santa Maria, valed', ai Sennor…
 
Pois vos Deus fez d'outra cousa mellor
Santa Maria, valed', ai Sennor,
e vos deu por nossa rezõador,
Santa Maria, valed', ai Sennor,
seede-mi ora bõ' ajudador
          en est' enssay
Santa Maria, valed', ai Sennor…
 
Que me faz a mort', ond' eigran pavor,
Santa Maria, valed', ai Sennor,
e o mal que me ten tod' en redor,
Santa Maria, valed', ai Sennor,
que me fez mais verde mia coor
          que dun canbrai
Santa Maria, valed', ai Sennor…
 
Que fez enton a galardõador
Santa Maria, valed', ai Sennor,
de todo ben e do mal sãador?
Santa Maria, valed', ai Sennor,
Tolleu-ll' a fever e aquel umor
          mao e lai.
Santa Maria, valed', ai Sennor…


SANTA MARÍA, VALED’, AI SEÑOR (279)

O tym, jak król poprosił Maryję o łaskę uzdrowienia z ciężkiej choroby, 
a Ona – jako Pani prawdziwie potężna – przywróciła go do zdrowia.
 
Święta Maryjo, cna Matko Boża,
wesprzyj śpiewaka, co był zachorzał
          i cierpi srodze.
 
W tak wielkim bólu oraz chorobie,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
jakie Twój chwalca cierpi w tej dobie,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
zechciał on zwrócić swą twarz ku Tobie,
          Pomóż niebodze!
Święta Maryjo, cna Matko Boża…
 
Pan wszak Cię stworzył z najlepszej gliny,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
byś prostowała nam nasze czyny,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
więc mi z pomocą przyjdź tej godziny,
          w duszy pożodze.
Święta Maryjo, cna Matko Boża…
 
Ze śmiercią bowiem toczę dziś boje,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
niemoc rozwiera już swe podwoje,
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
zieleńsze stały się członki moje
          niż groch przy drodze.
Święta Maryjo, cna Matko Boża…
 
Cóż uczyniła zatem tej pory
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
Dziewica, której składam honory?
– Święta Maryjo, cna Matko Boża,
Wzięła gorączkę, gorzkie humory
          mocno za wodze.
Święta Maryjo, cna Matko Boża…
 
   

Czytano 14334 razy Opublikował: Admin Data utworzenia: 16 Marzec 2006 Data aktualizaji 13 Lipiec 2019
Ilość odwiedzin strony: 55495125 od 2005-11-01
Obecnie na stronie jest: 6 użytkowników
2000- © Hiszpania-online.com - Wszelkie prawa zastrzeżone