Katalog stron FORUM - e-Kartki - wyślij! Download

     » Katalog stron


192.162.146.131 :: Strona główna
jueves, 14 de noviembre, 2019
Clemente, Serapión, Veneranda
    Artykuły

PRZYSTĄPIENIE HISZPANII DO WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

Anna Wójcik, CIE

Hiszpańska droga do Wspólnot Europejskich rozpoczęła się jeszcze w okresie rządów dyktatury generała Francisco Franco. Po okresie początkowej "samoizolacji" wynikającej z nacjonalistycznej ideologii frankizmu, bazującej na dążeniu do całkowitej samowystarczalności gospodarczej, rozpoczął się proces europeizacji hiszpańskiego ustroju. Hiszpański zwrot ku Europie nastąpił pod koniec lat 50-tych, wraz z wejściem do rządu katolickich działaczy świeckiej organizacji Opus Dei. (1)

I. Stosunki Hiszpanii z WE w okresie przedakcesyjnym

Hiszpańska droga do Wspólnot Europejskich rozpoczęła się jeszcze w okresie rządów dyktatury generała Francisco Franco. Po okresie początkowej "samoizolacji" wynikającej z nacjonalistycznej ideologii frankizmu, bazującej na dążeniu do całkowitej samowystarczalności gospodarczej, rozpoczął się proces europeizacji hiszpańskiego ustroju. Hiszpański zwrot ku Europie nastąpił pod koniec lat 50-tych, wraz z wejściem do rządu katolickich działaczy świeckiej organizacji Opus Dei.1 Byli oni autorami Planu Stabilizacji, którego wprowadzenie rozpoczęło proces gospodarczej liberalizacji i otwarcia na świat. W tym okresie powołano również Ministerialną Komisję ds. Badania Wspólnot Gospodarczych i Euratomu, która miała za zadanie zbadać możliwości przystąpienia Hiszpanii do Wspólnot oraz ewentualne korzyści płynące z członkostwa. Podczas gdy rząd, przy wyborze opcji europejskiej, miał na uwadze przede wszystkim aspekty gospodarcze, frankistowska opozycja utożsamiała europeizację z modernizacją porządku społecznego i politycznego Hiszpanii. Głównym celem było podniesienie stopy życiowej hiszpańskiego społeczeństwa, przezwyciężenie powojennej izolacji kraju oraz włączenie Hiszpanii na stałe do zachodnioeuropejskich państw demokratycznych. (2)

W związku z dynamicznym rozwojem gospodarki hiszpańskiej, jaki miał miejsce na początku lat 60-tych, możliwość bliższego związania kraju z Europejską Wspólnotą Gospodarczą uzyskała wielu zwolenników w kołach rządowych. Duże znaczenie dla rozważań na temat integracji z WE miało przyjęcie przez kraje EWG Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). (3) Fakt ten stawiał Hiszpanię w niekorzystnej sytuacji albowiem rolnictwo hiszpańskie nie było w stanie konkurować z produkcją niektórych krajów członkowskich, zwłaszcza Włoch i Francji. Hiszpania dostarczała państwom EWG takich samych artykułów rolnych jak Włochy: owoce cytrusowe, wino, oliwki, oliwę z oliwek. Ponadto, madryccy politycy uważali, że pełne członkostwo we Wspólnym Rynku stanowiłoby zagrożenie dla rodzimego przemysłu, ponieważ oznaczałoby zniesienie w ciągu kilku lat ceł na import artykułów przemysłowych pochodzących z EWG. Hiszpanie obawiali się konkurencyjności często lepszych i tańszych wyrobów przemysłowych z krajów członkowskich. W tej sytuacji rząd hiszpański rozpoczął starania o uzyskanie dla Hiszpanii statusu członka stowarzyszonego ze Wspólnotami, który miałby zagwarantować ochronę gospodarki przed konkurencyjnymi produktami krajów członkowskich EWG. W lutym 1962 roku rząd hiszpański wystosował list do przewodniczącego Rady Ministrów z prośbą o rozpoczęcie negocjacji zmierzających do stowarzyszenia Hiszpanii z EWG.

List rządu hiszpańskiego w sprawie rozpoczęcia negocjacji dotyczących stowarzyszenia z EWG pozostał bez oficjalnej odpowiedzi Wspólnoty. W związku z tym w 1964 r. Hiszpanie wystąpili ponownie o rozpatrzenie ich wniosku. We wrześniu 1967 r. rozpoczęto negocjacje, które zakończyły się podpisaniem 13 marca 1970 roku Układu Preferencyjnego (Acuerdo Preferencial). (4) Propozycja zawarcia z Hiszpanią jedynie Układu Preferencyjnego była podyktowana stanowiskiem Włoch oraz innych państw, które zgłosiły zastrzeżenia w związku z powrotem Hiszpanii do polityki wysokich ceł protekcyjnych (5) oraz niechęci państw EWG do antydemokratycznego charakteru ustroju frankistowskiego, jak i zacofania gospodarczego państwa. Obawiano się również masowego napływu iberyjskich imigrantów, tj. stosunkowo taniej siły roboczej. Układ Preferencyjny przewidywał dwa etapy. Pierwszy etap, sześcioletni, polegał na wprowadzaniu stopniowej redukcji opłat celnych (przede wszystkim na produkty rolne i przemysłowe) we wzajemnych obrotach. Celem drugiego miała być weryfikacja gotowości Hiszpanii do integracji z EWG.

Zawarcie Układu wpłynęło pozytywnie na modernizację i rozwój hiszpańskiego przemysłu. Zwiększył się rozwój eksportu artykułów przemysłowych do krajów EWG oraz zwiększenie inwestycji państw Wspólnego Rynku na obszarze Hiszpanii.

Po przystąpieniu do Wspólnot w 1973 roku Danii, Irlandii oraz Wielkiej Brytanii podpisano dodatkową umowę tymczasową, regulującą stosunki handlowe Hiszpanii z tymi krajami. W październiku 1975 roku państwa EWG zerwały negocjacje dotyczące zawarcia nowego układu, w miejsce wygasającego 1 stycznia 1976 r. Układu Preferencyjnego. Było to wyrazem protestu przeciwko egzekucji w Hiszpanii pięciu mężczyzn oskarżonych o zamordowanie policjanta, w rzeczywistości przeciwników politycznych generała Franco. W następstwie tego wydarzenia większość ambasadorów krajów Wspólnoty została odwołana z Hiszpanii. Rokowania zostały zawieszone i ponownie podjęte dopiero dwa miesiące po śmierci Caudillo (6), tj. w styczniu 1976 roku.

Odnowienie zerwanych negocjacji wywołało wśród państw członkowskich dyskusję na temat poszerzenia EWG. Wielka Brytania opowiedziała się za rozszerzeniem, podczas gdy Francja i Włochy były przeciwne. Państwa te obawiały się konkurencji hiszpańskich produktów rolnych (przede wszystkim wina, owoców cytrusowych, oliwy, oliwek i pomidorów). W maju 1976 roku Narodowe Centrum Młodych Rolników Francuskich (7) opublikowało wyniki analiz, według których integracja Hiszpanii z EWG miała być ogromnym zagrożeniem dla gospodarki francuskiej. W podobnym duchu wypowiadał się ówczesny premier Francji Jacques Chirac.

II. Przebieg i wynik negocjacji akcesyjnych

28 lipca 1977 roku rząd Adolfo Suáreza (8) wystąpił z wnioskiem o przyjęcie Hiszpanii do EWG. Kilka miesięcy wcześniej (28 marca 1977 roku) uczynił to portugalski premier Mario Soares. Zbieżność składania wniosków o przyjęcie do Wspólnot Europejskich obu państw Półwyspu Iberyjskiego wiązała się z jednoczesnym upadkiem reżimów autorytarnych w tych krajach - generała Francisco Franco i Marcelo Caetano.

Początkowo Hiszpanie nie byli w stanie wyznaczyć swojego negocjatora. Stało się to pretekstem dla WE do opóźnienia negocjacji. Dopiero w pierwszych miesiącach 1978 roku Leopoldo Calvo Sotelo został Głównym Negocjatorem. W lutym tego samego roku na mocy dekretów królewskich powołano Ministerstwo do Spraw Stosunków ze Wspólnotami Europejskimi, które miało zajmować się sprawami związanymi z integracją ze Wspólnotą. Instytucją nadrzędną jednak pozostawało Ministerstwo Spraw Zagranicznych z powołaną w jego strukturze Radą Koordynacyjną Stosunków ze Wspólnotami Europejskimi, odpowiedzialną za współpracę MSZ z nowym ministerstwem. Ministrem do spraw stosunków ze Wspólnotami Europejskimi został Główny Negocjator.

W kwietniu 1978 roku Komisja Europejska przekazała Radzie raporty, tzw. FRESCO ("Przemyślenia nad ogółem problemów rozszerzenia"). Zawierały one trzy analizy: spraw dotyczących tła politycznego i gospodarczego, okresów przejściowych oraz skutków instytucjonalnych i ekonomicznych (przede wszystkim dla WPR) przystąpienia do WE Hiszpanii, Portugalii oraz Grecji. (9) Raporty potwierdziły polityczną wolę Komisji do poszerzenia Wspólnot. Podkreśliły również konieczność wzmacniania spójności między państwami członkowskimi, współpracy politycznej, jedności ekonomicznej oraz zawierały propozycję przyznania pomocy finansowej państwom kandydującym. Ponadto, Komisja wyraziła pogląd, że rozszerzenie Wspólnot powinno zostać poprzedzone reformą instytucjonalną, mającą na celu przystosowanie mechanizmów decyzyjnych i instytucji wspólnotowych do funkcjonowania po rozszerzeniu. Komisja postulowała, na przykład, rozszerzenie zakresu spraw, w których Rada podejmowałaby rozstrzygnięcia w głosowaniu kwalifikowaną większością głosów oraz rozszerzenie własnych kompetencji wykonawczych. Ponieważ państwa członkowskie nie osiągnęły kompromisu w tej kwestii podjęto decyzję o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych bez wprowadzenia zmian funkcjonowania mechanizmów wspólnotowych.

Raporty FRESCO oraz odpowiedzi hiszpańskiego rządu na pytania Komisji były podstawą do opracowania przez Komisję Opinii (Avis) w sprawie wniosku Hiszpanii o członkostwo w WE. Opinia Komisji zawierała ocenę wpływu przystąpienia Hiszpanii do WE na takie sektory jak przemysł, rolnictwo, polityka regionalna oraz polityka zagraniczna. Po przyjęciu Avis 19 grudnia 1978 roku Rada postanowiła rozpocząć negocjacje akcesyjne z Hiszpanią. Negocjacje rozpoczęto 5 lutego 1979 roku w Brukseli.

W okresie od lutego 1979 r. do czerwca 1980 r. odbywały się spotkania negocjacyjne z Komisją, których celem było zapoznanie strony hiszpańskiej z dorobkiem prawnym Wspólnot (acquis) oraz przegląd hiszpańskiego prawodawstwa pod kątem jego zgodności z dorobkiem prawnym Wspólnot (screening). Najwrażliwszymi rozdziałami okazały się: rolnictwo, przemysł, rybołówstwo, unia celna, sprawy dotyczące finansów oraz zatrudnienia i kwestii socjalnych.

Od początku rozmów negocjacyjnych strona hiszpańska nalegała, aby nie zostawiać rozdziałów najbardziej wrażliwych (rolnictwo, polityka społeczna, rybołówstwo i unia celna) na koniec negocjacji. Brak zgody państw członkowskich w tej kwestii spowodował, że rozdziały te zostały jednak odłożone na późniejszą fazę negocjacji.
Na początku 1980 roku nastąpiło spowolnienie negocjacji. Było ono wynikiem kilku wydarzeń. Po pierwsze, Wielka Brytania uzależniła zgodę na poszerzenie WE od zwrotu części pieniędzy wpłaconych do wspólnotowego budżetu. Po drugie, prezydent Francji Valéry Giscard d'Estaing stwierdził, że Wspólnota powinna najpierw podsumować wyniki pierwszego rozszerzenia, tj. o Irlandię, Danię i Wielką Brytanię, a dopiero potem podjąć się kolejnego. Ponadto, na spotkaniu Rady Europejskiej w Wenecji (czerwiec 1980 r.) państwa członkowskie opowiedziały się za przeprowadzeniem reformy Wspólnoty przed poszerzeniem. W lipcu tego samego roku Rada Ministrów odmówiła przyjęcia jako daty zakończenia negocjacji z Hiszpanią i Portugalią roku 1983. (10) Deklaracje te wywołały protest Hiszpanów (i Portugalczyków) (11) i doprowadziły do zahamowania negocjacji.

23 lutego 1981 r. w Madrycie miała miejsce próba wojskowego zamachu stanu. To dramatyczne wydarzenie skłoniło rząd do nadania integracji Hiszpanii ze Wspólnotami priorytetowego charakteru. Przeprowadzono reorganizację Ministerstwa do Spraw Stosunków ze Wspólnotami Europejskimi, włączając je do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w postaci Sekretariatu Stanu ds. Stosunków ze WE, pod kierownictwem Raimundo Bassolsa, któremu rząd hiszpański udzielił pełnomocnictwa do prowadzenia rozmów negocjacyjnych z przedstawicielami instytucji wspólnotowych oraz państw członkowskich. Głównym ciałem odpowiedzialnym za koordynację procesu integracji stała się Rada ds. Koordynacji Stosunków ze Wspólnotami Europejskimi, której przewodniczącym był sekretarz stanu ds. stosunków ze WE (bezpośrednio podlegający ministrowi spraw zagranicznych). Prace przygotowawcze związane z negocjacjami pozostawały w gestii Task Force, składającego się z przedstawicieli poszczególnych ministerstw bezpośrednio zaangażowanych w proces integracji. Pomimo usprawnienia funkcjonowania struktur zajmujących się integracją Hiszpanii ze Wspólnotami nie doszło do oczekiwanego przyspieszenia rozmów. Francuzi i Anglicy stanęli bowiem na stanowisku, że poprą dalsze rozmowy negocjacyjne z Hiszpanią jedynie po uzyskaniu zgody wszystkich państw członkowskich na reformę Wspólnej Polityki Rolnej. Impas negocjacyjny przerwało uzgodnione przez Radę Ministrów WE stanowisko umożliwiające dalsze rozmowy na temat rolnictwa. Rada dokonała podziału rozdziałów negocjacyjnych na trzy grupy: a) praktycznie zamknięte - transport, przepływ kapitału, sprawy ekonomiczne i finansowe, b) sprawy, w których pozostawało wiele do omówienia - unia celna, swobodny przepływ towarów w sektorze przemysłowym, EWWiS, sprawy fiskalne, budżet, stosunki z zagranicą, swoboda zakładania przedsiębiorstw i świadczenia usług, harmonizacja prawa, polityka socjalna i swobodny przepływ siły roboczej, polityka regionalna, Euroatom, c) sprawy najtrudniejsze - rolnictwo, rybołówstwo oraz rozdział dotyczący spraw instytucjonalnych. Podział ten umożliwił sprawniejsze prowadzenie negocjacji, ale zaledwie na kilka miesięcy (do połowy 1982 r.). Na kolejne spowolnienie rozmów negocjacyjnych miało wpływ kilka czynników. Po pierwsze, wzrost obaw Komisji i państw członkowskich (przede wszystkim Francji) związanych z przystąpieniem Hiszpanii i Portugalii do Wspólnot. Po drugie, wybory w Hiszpanii, które odbyły się w październiku 1982 r. i wygrana Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej PSOE.

Ukonstytuowanie się nowego rządu nie oznaczało zmiany hiszpańskiej polityki zagranicznej, zwłaszcza w dążeniu do integracji ze Wspólnotami, ale prowadziło do istotnych zmian personalnych: Felipe González został premierem, Fernando Morán ministrem spraw zagranicznych, Manuel Marín sekretarzem stanu ds. stosunków ze Wspólnotami Europejskimi, Carlos Westendorp przewodniczącym komisji negocjacyjnej. Nowy rząd zmienił strategię negocjacyjną koncentrując się na wzmocnieniu pozycji negocjacyjnej Hiszpanii głównie poprzez nawiązanie jak najlepszych stosunków z Francją i z Niemcami (co miało na celu osłabienie pozycji Włoch, które blokowały część negocjacji m. in. w obszarze rolnictwa) oraz propagowanie idei, że poszerzenie Wspólnot jest jedynym sposobem wzmocnienia mechanizmów wspólnotowych. Hiszpanom udało się uzyskać przychylność Niemiec, czego dowodem była zgoda tego państwa (wyrażona podczas spotkania Rady Europejskiej w Stuttgarcie w 1983 r.) na zwiększenie niemieckiej wpłaty do budżetu Wspólnot, ale z zastrzeżeniem, że pieniądze te muszą być przeznaczone na reformę Wspólnej Polityki Rolnej i na koszty związane z poszerzeniem WE o Hiszpanię i Portugalię. Z Francuzami dialog był trudniejszy. Na trudności składało się wiele czynników takich jak podpalanie przez francuskich rolników hiszpańskich tirów przewożących produkty rolne do krajów WE, konflikty w sprawach dotyczących rybołówstwa, udzielanie azylu baskijskim terrorystom ETA (Euzkadi ta Azkatasuna). Utrudnieniem w negocjacjach były też istniejące w stosunkach francusko-hiszpańskich stereotypy, nierozwiązane sprawy i kompleksy.

W 1984 roku we Francji, w Wielkiej Brytanii i Niemczech nasiliły się protesty rolników i niechęć do hiszpańskiej emigracji. Ponadto, podczas szczytu Rady Europejskiej w Dublinie (3-4 grudnia 1984 r.) premier Andreas Papandreu zażądał dodatkowych korzyści dla Grecji w ramach Zintegrowanych Programów Śródziemnomorskich w zamian za akceptację rozszerzenia o Hiszpanię i Portugalię. Pomimo protestów rolników oraz greckiej "groźby" zablokowania negocjacji ministrom spraw zagranicznych państw EWG udało się, po licznych spotkaniach (październik 1984 - marzec 1985), uzgodnić warunki przyjęcia Hiszpanii i Portugalii. Pod przewodnictwem ministra spraw zagranicznych Włoch Giulio Andreottiego rozpoczęto działania mające na celu jak najszybsze zakończenie negocjacji z obydwoma państwami Półwyspu Iberyjskiego.

Traktat akcesyjny został podpisany 12 czerwca 1985 roku w Madrycie. 1 stycznia 1986 roku Hiszpania stała się pełnoprawnym członkiem Wspólnoty Europejskiej. (12) Hiszpania negocjowała ze Wspólnotami Europejskimi 8 lat i 5 miesięcy.

Członkostwo Hiszpanii we Wspólnotach Europejskich nie wymagało zmian w hiszpańskiej konstytucji. W ciągu dwóch lat od śmierci generała Franco Hiszpanie ustanowili demokratyczną konstytucję, która umożliwiała integrację Hiszpanii z WE. Artykuł 93 konstytucji stanowi upoważnienie z mocy ustawy organicznej (ley orgánica) do zawarcia traktatów, które powierzają organizacji lub instytucji międzynarodowej wykonywanie kompetencji wynikających z Konstytucji. (13)

Hiszpanie zyskali miano trudnych negocjatorów. Wynikało to m. in. z faktu, iż rząd hiszpański zobowiązał się wobec społeczeństwa nie "poświęcać" żadnego sektora w imię szybkiego zakończenia negocjacji (inaczej niż Grecy). Dlatego też przed rozpoczęciem negocjacji poszczególne ministerstwa zostały zobowiązane do przygotowania ekspertyz sektorowych dotyczących kwestii najbardziej wrażliwych. Dla przykładu hiszpańskie Ministerstwo Przemysłu opracowało 182 badania wewnątrzsektorowe. Ich głównych celem było zapoznanie się ze stanowiskami negocjacyjnymi oraz zachęcenie stowarzyszeń przedsiębiorców do aktywnego uczestnictwa w negocjacjach.

Już po uzyskaniu członkostwa Madryt miał jednak duże trudności z wprowadzeniem dostosowań ustalonych podczas negocjacji. Wynikało to z faktu, że Hiszpania zajęta transformacją polityczną przesunęła na dalszy plan przekształcanie gospodarki. Wymagane dostosowania dotyczyły przede wszystkim zmian w sektorze hutniczym i chemicznym i polegały między innymi na zredukowaniu mocy produkcyjnych. Pomoc finansowa udzielana przez EWG na ten cel nie zawsze okazywała się wystarczająca.

III. Traktat Akcesyjny

Traktat o przystąpieniu Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalii do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej składa się z Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalii do WE oraz zmian Traktatów. Dokument ten zawiera 403 artykuły, uzupełnione 36 załącznikami oraz 25 Protokołami. Dołączono do niego także szereg Deklaracji (m. in. Wspólną Deklarację dotyczącą intensyfikacji stosunków z krajami Ameryki Łacińskiej, Wspólną Deklarację o swobodnym przepływie pracowników). W Traktacie Akcesyjnym Hiszpanii (i Portugalii) zawarto warunki przystąpienia do Wspólnoty:

1. Przepisy instytucjonalne (art. 28-29) - Hiszpanii (i Portugalii) przyznano pełne prawa członkowskie od momentu przystąpienia. Ze względu na liczbę mieszkańców (39 milionów) - Hiszpania została zakwalifikowana jako kraj "średni". W związku z tym w Parlamencie Europejskim przyznano jej 60 przedstawicieli (24 uzyskała Portugalia). Ustalono, iż w ciągu dwóch lat od przystąpienia do WE, Hiszpania (i Portugalia) przeprowadzą pierwsze wybory do Parlamentu Europejskiego.

2. Swobodny przepływ towarów (art. 30-54) - całkowita eliminacja ceł miała zostać osiągnięta w ciągu siedmiu lat. (14) Pierwsze obniżki ceł dokonano w marcu 1986 roku, a w roku 1993 cła miały być zniesione całkowicie. Chociaż ilościowe restrykcje importowe zostały praktycznie zniesione, Hiszpania otrzymała okres dostosowawczy (2 lata) na stopniowe znoszenie kwot importowych w odniesieniu do takich towarów jak: traktory, telewizory kolorowe, maszyny do szycia oraz broń. Przez okres trzech lat państwa członkowskie mogły utrzymywać ograniczenia ilościowe na eksportowany z Hiszpanii złom oraz odlewy żelaza i stali (ograniczenia nie mogły być ostrzejsze niż stosowane w stosunku do państw trzecich).

Uzgodniono 6-letni okres przejściowy dotyczący monopoli państwowych (produkty tytoniowe oraz naftowe), chodziło głównie o stopniowe znoszenie wyłącznego prawa do importu i stopniowe otwieranie rynku. Utrzymano przez trzy lata ograniczenia w eksporcie do Wspólnoty niektórych produktów przemysłu stalowego. W tym czasie rząd hiszpański mógł subsydiować przemysł w celu restrukturyzacji i dostosowania do standardów EWG. Wprowadzono 3-letni okres na restrukturyzację przemysłu hutniczego. Przewidziano roczne kontyngenty celne na import z WE produktów o znaczeniu narodowym (m.in. dotyczyło to importu samochodów przez trzy lata).
3. Swobodny przepływ osób, usług i kapitału (art. 55-66) - uzgodniono siedmioletni okres przejściowy na wprowadzenie swobodnego przepływu pracowników. Wyjątkiem od tej reguły był Luksemburg, gdzie zastosowano okres dziesięcioletni. W zamian za to ustępstwo Hiszpania (i Portugalia) uzyskały z chwilą przystąpienia dostęp do środków z Europejskiego Funduszu Społecznego.(15)

W Traktacie zawarto klauzulę, w której podkreślono, że hiszpański pracownik znajdujący się na terenie któregoś z krajów członkowskich powinien uzyskać takie same prawa, jakie pracownik miejscowy. Podobnie uregulowano problem członków rodziny takiego pracownika, chociaż było to obwarowane pewnymi warunkami (art. 57).

W zakresie wprowadzania w życie przepisów dotyczących systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych i samozatrudniających się oraz członków ich rodzin przebywających na terytorium Wspólnoty (16) przesunięto obowiązek ich stosowania do 31 grudnia 1988 r. Utrzymano w tym okresie przepisy umów bilateralnych w zakresie zabezpieczenia społecznego.(17)

Hiszpania uzyskała 5-letni okres przejściowy na zakup nieruchomości dokonywanych w państwach członkowskich przez Hiszpańskich rezydentów i 3-letni na liberalizację bezpośrednich inwestycji hiszpańskich w krajach Wspólnoty.

4. Rolnictwo (art. 67-153) - Francja i Włochy domagały się jak najdłuższych okresów przejściowych dla Hiszpanii w dziedzinie rolnictwa. Wynikało to z obaw przed zwiększeniem powierzchni uprawnej i wzrostem zatrudnienia w rolnictwie (o 30 proc.), a w konsekwencji zmniejszeniem wsparcia finansowego otrzymywanego przez te kraje.

Rozmowy negocjacyjne w sprawie rolnictwa należały do najtrudniejszych. Wielokrotnie dochodziło do impasu w rozmowach szczególnie dotyczących okresów przejściowych na artykuły rolne, w tym cytrusów, oliwek i wina.

Ostatecznie przewidziano siedem lat na wprowadzenie Wspólnej Polityki Rolnej. Przyznano również okresy przejściowe (8 lub 10-letnie) na wyrównywanie i zbliżanie cen niektórych towarów określanych mianem "wrażliwych" (oliwek, oliwy, owoców, warzyw, produktów mlecznych, zboża, mięsa) do cen wspólnotowych. Wina hiszpańskie objęto tymi samymi regulacjami co inne wina we Wspólnocie. W stosunku do produktów rolnych pochodzących z państw trzecich Hiszpania uzyskała 7-letni okres przejściowy dla objęcia tych towarów Wspólna Taryfą Celną. Hiszpania została zobowiązana do przyjęcia nomenklatury Wspólnej Taryfy Celnej od 1 marca 1986 r.

Pomiędzy Wspólnotą a Hiszpanią został stworzony wspólny mechanizm wymiany handlowej tzw. Uzupełniający Mechanizm Handlowy . (18) Dla sprawnego funkcjonowania mechanizmu ustanowiono Komitet ad hoc składający się z przedstawicieli państw członkowskich. Zadaniem Komitetu było m. in. wdrażanie zasad Wspólnej Polityki Rolnej. Ponadto, uszczegółowiono zasady organizacji wspólnych rynków (np. tłuszczu, mleka, mięsa wołowego, tytoniu, lnu, chmielu, zboża, wina).

Przepisy Wspólnotowe odnoszące się do WPR nie miały zastosowania do Wysp Kanaryjskich, Ceuty i Melilli.

5. Rybołówstwo (art. 154-176) - Jeszcze przed zakończeniem rozmów, w kwietniu 1980 roku kraje członkowskie Wspólnoty podpisały z Hiszpanią umowę zmniejszającą limit połowów najważniejszych gatunków ryb oraz redukcję licencji zezwalających na korzystanie hiszpańskim statkom z wód wspólnotowych. Jednak w marcu 1984 roku problem rybołówstwa poróżnił Francję i Hiszpanię. Patrole wód granicznych Francji ostrzelały statki hiszpańskie nielegalnie łowiące w strefie francuskiej, a rząd francuski nałożył na nie kary pieniężne. Rząd hiszpański uiścił kary, ale rybacy hiszpańscy w proteście spalili kilka tirów francuskich. W odpowiedzi Francuzi zablokowali granicę hiszpańsko-francuską.

Z udziału we Wspólnej Polityce Rybołówstwa wyłączono Wyspy Kanaryjskie oraz terytoria Ceuty i Melilli. W kwestii dostępu do wód i zasobów ryb określono szczegółowe warunki oraz obszary, w których statki hiszpańskie mogły prowadzić połowy. Trzysta statków rybackich uzyskało licencje na połów na wodach wspólnotowych.

Wspólnota przejęła umowy podpisane przez Hiszpanię z krajami trzecimi z dniem przyjęcia jej do WE.

6. Stosunki z krajami trzecimi (art. 177-183) - W ramach Wspólnej Polityki Handlowej Hiszpania utrzymała ograniczenia ilościowe na importowane produkty z państw trzecich. Hiszpania została zobowiązana do wypowiedzenia umowy z krajami EFTA ze skutkiem od 1 stycznia 1986 r. oraz do stosowania w całości wspólnotowych stawek preferencyjnych w stosunku do państw trzecich z dniem 1 stycznia 1996 r.

7. Postanowienia finansowe (art. 184-188) - Postanowiono, że opłaty pobierane od importowanych produktów rolnych trafią do budżetu Wspólnoty z dniem przystąpienia Hiszpanii do WE za wyjątkiem opłat wyrównawczych na owoce i warzywa objętych Rozporządzeniem Rady nr 1035/72 (do 01.01.1990 r.). Odnośnie opłat celnych ustalono, że do 31.12.1992 r. będą one obliczane w taki sposób, jakby z dniem przystąpienia Hiszpania stosowała w handlu z krajami trzecimi stawki Wspólnej Taryfy Celnej oraz obniżone stawki wynikające z wszelkich preferencji taryfowych stosowanych przez Wspólnotę. (19) Ponadto, ustanowiono 7-letni okres przejściowy dotyczący stawek celnych na nasiona i owoce oleiste oraz produkty z nich otrzymywane (Rozporządzenie nr 136/66/EWG) oraz 10-letni na owoce i warzywa (Rozporządzenie Rady nr 1035/72).

Z dniem przystąpienia Hiszpania została zobowiązana do odprowadzania do budżetu WE także wpływów w pełnym wymiarze z tytułu podatku od wartości dodanej (VAT). Sposób rozliczania VAT rozciągnięto również na Wyspy Kanaryjskie, Ceutę i Melillę. Ponadto ustalono harmonogram zwracania Hiszpanii przez WE kwoty wpłaty z tytułu środków własnych WE pochodzących z podatku VAT w latach 1986-1991.

IV. Doświadczenia Hiszpanii z pierwszych lat członkostwa w WE

Członkostwo we Wspólnotach Europejskich było głównym celem hiszpańskiej dyplomacji po przywróceniu demokracji, wspieranym przez wszystkie hiszpańskie siły polityczne. Hiszpania widziała we wstąpieniu do Wspólnot szansę na wzmocnienie instytucji demokratycznych, możliwość zmodernizowania gospodarki oraz ugruntowanie stabilizacji wewnętrznej i bezpieczeństwa zewnętrznego.

Członkostwo w Unii Europejskiej pozytywnie wpłynęło na wzrost gospodarczy Hiszpanii. Średnie tempo wzrostu gospodarczego w latach 1985-97 wyniosło 2,9 proc. PKB. Dochód narodowy per capita w 1986 r. stanowił 72,7 proc. przeciętnego dochodu WE, a w 1997 r. 78,6 proc. Natomiast wartość PKB w 2000 r. osiągnęła poziom 83,1 proc. średniej unijnej.

Przystąpienie Hiszpanii do WE wiązało się jednak również z problemami. Najważniejszym z nich było bezrobocie (20 proc. w 1986 r.). (20) W znacznej mierze wysoka stopa bezrobocia była rezultatem procesu restrukturyzacji rolnictwa oraz przemysłu stoczniowego, hutniczego i górnictwa węglowego. Jeszcze przed przystąpieniem do Wspólnot Europejskich, tj. w 1986 r., rząd hiszpański rozpoczął proces restrukturyzacji hutnictwa. Był on finansowany z budżetu hiszpańskiego bez wsparcia Wspólnot. Przy dużych kosztach społecznych i gospodarczych restrukturyzacja zakończyła się dopiero w 1997 r. W wyniku likwidacji lub prywatyzacji zakładów hutniczych nastąpiła 60 proc. redukcja zatrudnienia w tym sektorze. Podobna sytuacja miała miejsce w rolnictwie, gdzie liczba zatrudnionych spadła o ok. 13 proc. Z drugiej strony, członkostwo przyczyniło się do zwiększenia napływu inwestycji zagranicznych, co doprowadziło do stworzenia nowych miejsc pracy oraz powstania silnych przedsiębiorstw i korporacji, zdolnych do konkurowania na rynku unijnym i światowym. Również pomoc finansowa, uzyskiwana w ramach Funduszy Strukturalnych i Spójności, wpłynęła na powstanie nowych miejsc pracy. Po uzyskaniu członkostwa w WE Hiszpania otrzymywała coraz większe środki z Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności, stając się największym ich biorcą (otrzymując do 25 proc. całości Funduszy). Pozwoliło to na znaczne zwiększenie inwestycji publicznych, np. na budowę dróg szybkiego ruchu i autostrad, rozszerzenie i elektryfikację sieci dróg kolejowych, rozwój telekomunikacji, poprawę zaopatrzenia w energie elektryczną i wodę, ochronę środowiska. Znaczne kwoty dotacji z budżetu unijnego trafiły również do sektora rolnictwa.
PRZYPISY:

1 Organizacja założona w 1928 r. przez José Marię Escrivá de Balaguera.
2 Szerzej w: G. Bernatowicz, "Działania propagandowe popularyzujące wiedze i akceptacje dla Wspólnoty Europejskiej w społeczeństwach Hiszpanii", Portugalii i Grecji, Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelaria Sejmu, Warszawa 1993.
3 Cele WPR zostały sformułowane w Traktacie Rzymskim.
4 Na podstawie art. 113 Traktatu Rzymskiego.
5 W 1959 r. rząd hiszpański rozpoczął politykę liberalizacji ceł mającej na celu zbliżenie do EWG. Układ został zawarty na 6 lat.
6 Wzorem faszystowskich przywódców Niemiec i Włoch i zgodnie z hiszpańską tradycją, Franco po objęciu władzy przyjął tytuł Wodza Hiszpanii czyli Caudillo de Espana.
7 Centre National Des Jeunes Agriculteurs.
8 A. Suárez był liderem Unii Demokratycznego Centrum (Unión de Centro Democrático, UCD).
9 Grecja rozpoczęła negocjacje akcesyjne 27 lipca 1976 r., a zakończyła je 24 maja 1979 r. Przystąpiła do Wspólnot 1 stycznia 1981 r.
10 Taka propozycja padła ze strony Hiszpanii i Portugalii.
11 Portugalczycy obarczali za opóźnienia w negocjacjach Hiszpanów.
12 Ustawa ratyfikacyjna Traktatu o przystąpieniu do Wspólnot Europejskich wymagała absolutnej większości w obu izbach hiszpańskiego parlamentu (Kortezach).
13 Konstytucja wyróżnia, zgodnie z hiszpańską tradycją, kilka rodzajów ustaw: organiczne, podstawowe oraz zwykłe. Ustawy organiczne dotyczą praw podstawowych i wolności publicznych.
14 Początkowo w negocjacjach Hiszpanie wystąpili o 10 letni okres przejściowy.
15 Europejski Fundusz Społeczny jest najwcześniej utworzonym funduszem strukturalnym WE. Został powołany w 1957 r. (na podstawie art. 123 Traktatu Rzymskiego). Środki z tego funduszu przeznaczone są na działania państw członkowskich w zakresie przeciwdziałania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich.
16 Rozporządzenie Rady nr 1408/71.
17 Z Belgią, Niemcami, Włochami, Luksemburgiem, Holandią, Portugalią oraz Wielką Brytanią.
18 Był on stosowany w latach 1986-1995 (z wyłączeniem niektórych produktów rolnych).
19 Wynikało to z postanowień zawartych w rozdziale "Stosunki z krajami trzecimi".
20 Obecnie zostało zredukowane do ok. 13 proc. (dane Eurostat - lipiec 2001 r.).

BIBLIOGRAFIA

1. Bassols Raimundo, Espana en Europa. Historia de la adhesión a la CE, Política Exterior, Madrid 1995.
2. Bernatowicz Grażyna, Hiszpania we współczesnym świecie, PWN, Warszawa 1978.
3. Bernatowicz Grażyna, Działania propagandowe popularyzujące wiedze i akceptacje dla Wspólnoty Europejskiej w społeczeństwach Hiszpanii, Portugalii i Grecji, Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, Warszawa 1993.
4. Czykier-Wierzba Dorota, Efekty wykorzystania Funduszy Strukturalnych w UE - przykład Hiszpanii, Wspólnoty Europejskie nr 10 (86), Instytut Koniunktury i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 1998.
5. Górski Eugeniusz, O demokracji w Hiszpanii (1975-1995), Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 1997.
6. Jackiewicz B., Olejniczak D., Pawłowski B., Nowakowski M, Okresy przejściowe w Traktatach o przystąpieniu do Unii Europejskiej - wybrane przykłady: Hiszpania, Portugalia, Austria, Finlandia, Szwecja, Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu RP, Warszawa 1998.
7. Julia Santos, Pradera Javier, Prieto Joaquin (eds), Memoria de la Transición, Taurus, Madrid 1996.
8. Martín Carmela, The Spanish Economy in the New Europe, Macmillan Press Ltd, London 2000.
9. Martínez Reyes Víctor, Reguły gry czyli o negocjacjach akcesyjnych i łączeniu się Europy, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2000.
10. Morán Fernando, Una política exterior para Espana, Plaza-Jonés, Barcelona 1996.
11. Morán Fernando, Carta abierta a un joven sobre la Europa que viene, Ediciones Península, Barcelona 1996.
12. Milczarek Dariusz (red.), Studia Europejskie, Centrum Europejskie UW, Warszawa 1999.
13. Plaňavová-Latanowicz Jana, Dokumenty dotyczące przystąpienia do Wspólnot Europejskich Hiszpanii i Portugalii, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1998.
14. Preston Christopher, Enlargement and Integration in the European Union, UACES, London 1997.
15. Wójtowicz Krzysztof (red.), Zmiany konstytucyjne związane z członkostwem w Unii Europejskiej, Instytut Europejski, Łódź 1998.
16. Zakrzewska Agnieszka (red.), Hiszpańska droga do Unii Europejskiej, Instytut Europejski, Łódź 1998.

   

Czytano 43713 razy Opublikował: Admin Data utworzenia: 4 Listopad 2005 Data aktualizaji 13 Listopad 2019
Ilość odwiedzin strony: 55576296 od 2005-11-01
Obecnie na stronie jest: 3 użytkowników
2000- © Hiszpania-online.com - Wszelkie prawa zastrzeżone